အိမ်ငှားရမ်းခြင်းနှင့် အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ တံဆိပ်ခေါင်းခွန် 2026 - မည်သူပေးဆောင်ရမည်နည်း၊ မည်မျှကျသင့်မည်နည်းနှင့် ဒဏ်ကြေးများ

တံဆိပ်ခေါင်းခွန်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ အိမ်ငှားများနှင့် အဝယ်သမားများ အဘယ်ကြောင့် ကြုံတွေ့ရသနည်း

တံဆိပ်ခေါင်းခွန်ကို ဝင်ငွေအပေါ် မဟုတ်ဘဲ စာချုပ်စာတမ်းအပေါ် ကောက်ခံခြင်းဖြစ်သည်။ အခွန်ဥပဒေတွင် စာချုပ်စာတမ်းအမျိုးအစားတစ်ခုစီအတွက် ကျသင့်ငွေ၊ မည်သူပေးဆောင်ရမည်နှင့် မည်သူက တံဆိပ်ခေါင်းကို ဖျက်ပြယ်ရမည်ဆိုသည့် ဇယားတစ်ခု ပါရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အိမ်ခြံမြေနှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်သည့် အချက်နှစ်ချက်မှာ မြေ သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံ ငှားရမ်းခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ထားသော အိမ်ခြံမြေလွှဲပြောင်းမှု ပြုလုပ်ချိန်တွင် ထုတ်ပေးသည့် ပြေစာတို့ ဖြစ်သည်။

ပမာဏနည်းပါးသည်ဟု ထင်ရသောကြောင့် လူအများစုက လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။ သို့သော် ပုဒ်မ 118 အရ အခွန်အပြည့်အဝပေးဆောင်ပြီး တံဆိပ်ခေါင်းများကို ဖျက်ပြယ်ခြင်းမပြုမချင်း တံဆိပ်ခေါင်းပြည့်စုံစွာမကပ်ထားသော စာချုပ်ကို တရားမမှုတွင် သက်သေအထောက်အထားအဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်ရန် ဥပဒေအရ ပိတ်ပင်ထားသည်။ မပေးချေသော အိမ်ငှားခအတွက် တရားစွဲဆိုလိုသော သို့မဟုတ် စပေါ်ငွေကို သိမ်းဆည်းလိုသော အိမ်ရှင်များသည် ဤအချက်ကို နောက်ကျမှ သိရှိတတ်ကြသည်။

ငှားရမ်းမှုများ - မည်မျှကျသင့်ပြီး မည်သူပေးဆောင်ရမည်နည်း

နှုန်းထားမှာ ငှားရမ်းခ 1,000 ဘတ်တိုင်းအတွက် 1 ဘတ် ဖြစ်ပြီး ကြွင်းကျန်သောငွေကိုလည်း နောက်ထပ် 1 ဘတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ လစဉ်အတွက်မဟုတ်ဘဲ စာချုပ်သက်တမ်းတစ်ခုလုံးအတွက် ငှားရမ်းခနှင့် အာမခံငွေ (key money) စုစုပေါင်းအပေါ် တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပဒေအရ တံဆိပ်ခေါင်းခွန်ကို အိမ်ရှင်က ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး အိမ်ငှားက တံဆိပ်ခေါင်းကို ဖျက်ပြယ်ပေးရမည့်သူ ဖြစ်သည်။

• စာချုပ်တွင် သက်တမ်းဖော်ပြမထားပါက ဥပဒေအရ 3 နှစ်သက်တမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး သုံးနှစ်စာငှားရမ်းခအပေါ် မူတည်၍ အခွန်တွက်ချက်မည်ဖြစ်သည်။
• သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အိမ်ငှားက ဆက်လက်နေထိုင်ကာ အိမ်ရှင်က သိရှိပြီး ကန့်ကွက်ခြင်းမရှိသလို စာချုပ်အသစ်လည်း မချုပ်ဆိုထားပါက ယခင်ငှားရမ်းမှုစာချုပ်ကို ပြန်လည်စတင်သည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး ထိုနေ့မှစ၍ ရက်ပေါင်းသုံးဆယ်အတွင်း အခွန်ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။
• စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ယာသီးနှံ သို့မဟုတ် ဥယျာဉ်ခြံမြေအဖြစ် ငှားရမ်းထားသော မြေများအတွက် ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည်။

DooAsset တွင် လက်ရှိ အလယ်အလတ်ကွန်ဒိုငှားရမ်းခမှာ ငှားရမ်းရန်စာရင်း 788 ခုအနက် တစ်လလျှင် 28,000 ဘတ် ဖြစ်သည် (ငှားရမ်းရန်စာရင်းအားလုံးကို ကြည့်ရှုပါ)။ ထိုနှုန်းထားဖြင့် 3 နှစ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုပါက သက်တမ်းတစ်လျှောက် ငှားရမ်းခမှာ 1,000,000 ဘတ်ထက် ကျော်လွန်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ အရေးပါသော ကန့်သတ်ချက်ဖြစ်သည် - ငှားရမ်းခ 1,000,000 ဘတ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ငှားရမ်းမှုများသည် တံဆိပ်ခေါင်းကပ်ခြင်းအစား ငွေသားဖြင့် ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်ကာ အိမ်ရှင်အနေဖြင့် လက်မှတ်မရေးထိုးမီ သို့မဟုတ် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး နောက်တစ်ရက်မှစ၍ 15 ရက်အတွင်း စာချုပ်ကို တရားဝင်ထောက်ခံချက် ရယူရမည်ဖြစ်သည်။

3 နှစ်ထက်ကျော်လွန်သော ငှားရမ်းမှုများသည် မြေစာရင်းရုံးမှတစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ရသည်

မြေစာရင်းအရာရှိထံတွင် မှတ်ပုံတင်ရမည့် အိမ်ခြံမြေငှားရမ်းမှုကို အခွန်ရုံးတွင် ဆောင်ရွက်၍မရပါ။ အခွန်ကို မှတ်ပုံတင်မည့်နေ့မတိုင်မီ သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်သည့်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ ငွေသားဖြင့် ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ထိုနေ့၌ပင် စာချုပ်သက်တမ်းတစ်ခုလုံး၏ ငှားရမ်းခ သို့မဟုတ် အာမခံငွေ၏ 1 ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ငှားရမ်းမှုမှတ်ပုံတင်ကြေးလည်း ကျသင့်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာလရှည်ငှားရမ်းမှုတစ်ခုတွင် မှတ်ပုံတင်သည့်နေ့၌ သီးခြားကုန်ကျစရိတ်နှစ်ခု ရှိလာမည်ဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဘက်က မည်သည့်စရိတ်ကို ကျခံမည်ဆိုသည်ကို စာချုပ်တွင် ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသင့်သည်။

လွှဲပြောင်းသည့်နေ့ - ပြေစာခွန် သက်ရောက်သည့်အခါ

ဥပဒေအရ မှတ်ပုံတင်ထားသော အိမ်ခြံမြေဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတစ်ခုခုကို လွှဲပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖန်တီးခြင်းအတွက် ထုတ်ပေးသည့် ပြေစာတွင် 200 ဘတ်တိုင်း သို့မဟုတ် 200 ဘတ်၏ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းအတွက် 1 ဘတ် တံဆိပ်ခေါင်းခွန် ကျသင့်သည်။ အရောင်းသူသည် ပြေစာထုတ်ပေးရသူဖြစ်ပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရန် တာဝန်ရှိသူရော တံဆိပ်ခေါင်းကို ဖျက်ပြယ်ရမည့်သူပါ ဖြစ်သည်။ သို့သော် နှုန်းထားထက် ကင်းလွတ်ခွင့်က ပို၍အရေးကြီးသည် - ငွေလက်ခံသူအနေဖြင့် တန်ဖိုးမြှင့်အခွန် သို့မဟုတ် သီးခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းခွန် ပေးဆောင်ရန် တာဝန်ရှိသော ပမာဏအတွက် ပြေစာသည် ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည်။

ထို့ကြောင့် လွှဲပြောင်းသည့်နေ့တွင် အဓိကမေးခွန်းမှာ အရောင်းသူသည် သီးခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းခွန် ပေးဆောင်ရန် အကျုံးဝင်သလားဟူသည့် အချက်ဖြစ်သည်။ မြေကွက်ခွဲစိတ်ရောင်းချသူ သို့မဟုတ် ကွန်ဒိုတည်ဆောက်သူမဟုတ်သော သာမန်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးအတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုရရှိပြီး ငါးနှစ်အတွင်း ရောင်းချခြင်းကို ကုန်သွယ်မှု သို့မဟုတ် အမြတ်အစွန်းအတွက် ရောင်းချခြင်းအဖြစ် ဥပဒေက သတ်မှတ်ပြီး ကင်းလွတ်ခွင့်အချို့မှအပ အခွန်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

• အရောင်းသူ၏ အမည်သည် ပိုင်ဆိုင်မှုရရှိသည့်နေ့မှစ၍ အိမ်ထောင်စုစာရင်းတွင် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်ရှိပြီး အရောင်းသူ၏ အဓိကနေထိုင်ရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သော အိမ်ကို ရောင်းချခြင်း။
• အမွေဆက်ခံခြင်းမှတစ်ဆင့် ရရှိသော ပိုင်ဆိုင်မှု။
• အရောင်းသူ၏ တရားဝင်သားသမီးထံသို့ အခကြေးငွေမယူဘဲ လွှဲပြောင်းပေးခြင်း (မွေးစားသားသမီး မပါဝင်ပါ)။
• အများပြည်သူဆိုင်ရာ သိမ်းယူခြင်းဥပဒေအရ သိမ်းယူခြင်း။

ယင်းတို့အနက် တစ်ခုခုနှင့် အကျုံးဝင်ပါက သီးခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းခွန် သက်ရောက်မှုမရှိသဖြင့် ပြေစာခွန် ပြန်လည်သက်ရောက်လာမည်ဖြစ်သည်။ DooAsset တွင် အလယ်အလတ်ကွန်ဒိုခေါ်စျေးမှာ အရောင်းစာရင်း 405 ခုအနက် 8,000,000 ဘတ် ဖြစ်သည် (အရောင်းခန်းအားလုံးကို ကြည့်ရှုပါ)။ ထိုနှုန်းထားအရ ရောင်းစျေး၏ 200 ဘတ်လျှင် 1 ဘတ် ကျသင့်မည့် အခွန်သည် သောင်းဂဏန်းအထိ ရှိလာနိုင်သဖြင့် လွှဲပြောင်းသည့်နေ့ ဘတ်ဂျက်စာရင်းတွင် ချန်လှပ်မထားသင့်သော အသုံးစရိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

အခွန်မပေးဆောင်ပါက မည်သို့ဖြစ်မည်နည်း

ရလဒ်ကို ပြောင်းလဲစေသောအချက်မှာ မည်သူက အရင်တင်ပြသနည်းဟူသည့် အချက်ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်တိုင် လာရောက်တင်ပြခြင်းသည် စစ်ဆေးတွေ့ရှိခံရခြင်းထက် အများကြီး သက်သာပါသည်။

• တံဆိပ်ခေါင်း အပြည့်အဝကပ်ရမည့်နေ့မှ 15 ရက်အတွင်း အရာရှိထံ စာချုပ်စာတမ်းကို တင်ပြပါက ပုံမှန်အခွန်သာ ကျသင့်မည်ဖြစ်သည်။
• ရက်လွန်သော်လည်း 90 ရက်အတွင်း ရှိသေးပါက အခွန်ငွေအပြင် အခွန်၏ 2 ဆ သို့မဟုတ် 4 ဘတ်အနက် များရာကို ဒဏ်ကြေးအဖြစ် ပေးဆောင်ရမည်။
• 90 ရက် ကျော်လွန်သွားပါက ဒဏ်ကြေးမှာ အခွန်၏ 5 ဆ သို့မဟုတ် 10 ဘတ်အနက် များရာသို့ တိုးမြင့်သွားမည်ဖြစ်သည်။
• အကယ်၍ အရာရှိက တွေ့ရှိသွားပါက သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ယောက်က သတင်းပို့ပြီး တံဆိပ်ခေါင်း လုံးဝမကပ်ထားပါက အခွန်ငွေအပြည့်အပြင် အခွန်၏ 6 ဆ သို့မဟုတ် 25 ဘတ်အနက် များရာကို ဒဏ်ကြေးအဖြစ် ကောက်ခံမည်ဖြစ်သည်။ တံဆိပ်ခေါင်း မပြည့်မစုံကပ်ထားပါက လိုအပ်သောပမာဏ၏ 6 ဆ ကောက်ခံမည်ဖြစ်သည်။

အပြင်းထန်ဆုံး ပြစ်ဒဏ်မှာ ငွေကြေးမဟုတ်ပါ။ အခွန်မရှင်းမချင်း စာချုပ်ကို တရားရုံးတွင် အသုံးမပြုနိုင်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် မပေးချေသော အိမ်ငှားခကို တောင်းဆိုလိုသည့် အိမ်ရှင်အနေဖြင့် ငှားရမ်းမှုစာချုပ်ကို သက်သေအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အခွန်နှင့် ဒဏ်ကြေးကို အရင်ဆုံး ပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။

စစ်ဆေးရန် အချက်အကျဉ်းချုပ်

• အိမ်ရှင်များ- တစ်လစာအတွက်သာမက စာချုပ်သက်တမ်းတစ်ခုလုံး၏ ငှားရမ်းခနှင့် အာမခံကြေး (key money) စုစုပေါင်းအပေါ် တွက်ချက်ပြီး စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည့်နေ့တွင် တံဆိပ်ခေါင်းကပ်ပါ။
• စာချုပ်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ငှားရမ်းခ ဘတ် 1,000,000 သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုပါက တံဆိပ်ခေါင်းကပ်၍ မရနိုင်ပါ၊ ငွေသားဖြင့်ပေးချေပြီး 15 ရက်အတွင်း စာချုပ်တွင် အခွန်တံဆိပ်ခေါင်း ထုရပါမည်။
• မှတ်ပုံတင်ရန်လိုအပ်သော ကာလရှည်ငှားရမ်းမှုများအတွက် တံဆိပ်ခေါင်းခွန်နှင့် မှတ်ပုံတင်ကြေးကို မှတ်ပုံတင်သည့်နေ့တွင် မြေစာရင်းရုံး၌ ပေးဆောင်ပါ။
• ရောင်းချသူများ- သီးခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းခွန် ကျသင့်မှု ရှိ၊ မရှိ သို့မဟုတ် ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် အကျုံးဝင်မှု ရှိ၊ မရှိကို ဦးစွာစစ်ဆေးပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းအချက်က ပြေစာတံဆိပ်ခေါင်းခွန် ပေးဆောင်ရန် လို၊ မလိုကို ဆုံးဖြတ်ပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
• တံဆိပ်ခေါင်းကပ်ထားသော စာချုပ်ကို ငွေရပြေစာအားလုံးနှင့်အတူ သိမ်းဆည်းထားပါ။ ပြဿနာတစ်ခုခုဖြစ်ပွားလာသည့်အခါ ၎င်းကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်- ကွန်ဒိုငှားရမ်းမှုစာချုပ်တွင် ပါဝင်သင့်သည့်အချက်များ နှင့် လက်တစ်ဆင့်ကမ်း ကွန်ဒိုလွှဲပြောင်းမှုစရိတ်များ